10 Mar 2022

Moša Pijade “Balkan Federasyonu Meselesi Üstüne” Çeviri Çalışması – I

Yazan: EMRE DESOVALI

Moša Pijade ya da Janko Amca, 4 Ocak 1890’da Belgrad’da doğmuş 15 Mart 1957’de Paris’te ölmüştür. Yugoslav Halkın Kurtuluş Mücadele’sinin bir katılımcısı, devrimci, ressam, gazeteci ve sanat eleştirmeni, Federal Cumhuriyet’in sosyo-politik işçisi olmuştur. Yugoslavya Halk Cumhuriyeti ve Sırbistan Halk Cumhuriyeti, Yugoslavya Halkın Kurtuluşunun Anti-faşist Meclisi’nin İkinci Oturumu ve Federal Yugoslav Halk Cumhuriyeti’nin ilk Anayasasının kararlarının oluşturulmasına katılmış, Yugoslav Halk Ordusu’nun Tümgenerali ve Yugoslavya’nın ulusal kahramanıdır. Gençliğinde ressam, sanat eleştirmeni ve yayıncı ile bilinen Pijade aynı zamanda Karl Marx’ın Das Kapital’ini Sırp-Hırvatçaya çevirmesiyle de tanınmaktaydı

Yugoslavya Krallığı’ndaki eski rejim sırasında açığa çıkan Marksist ideoloji üzerinde büyük bir etkisi olduğu düşünmüş, temelleri 1920’de atılan Yugoslav Komünist Partisi’ne 1920’de katılmıştır. 1925’te yani I. Dünya Savaşı’ndan sonra devrimci faaliyetleri nedeniyle 20 yıl hapis cezasına çarptırılmış, 14 yıl sonra yani  1939’da terhis olmuş ancak 1941’de Bileća kampında tekrar hapsedilmiştir. Yugoslavya’nın işgalinden sonra serbest kalmış, Tito liderliğindeki Komünist Direniş Hareketi’nin partizanlara katılmıştır. 1941 yazında işgal altındaki Karadağ’da İtalyan işgalcilere karşı ayaklanmanın liderlerinden biri olmuş, Komünistler daha sonra muhaliflere ve inatçılara karşı terör kampanyaları ve yargısız infazlar yürütmesiyle tanınmıştır.

Daha sonra Yugoslavya Komünist Partisi Merkez Komitesi (CK-SKJ) ve Yugoslavya Komünist Partisi Polit bürosu üyesi olmuştur. Parlamentoda yürütme komitesine başkanlık ettikten sonra, 1953-1954 iki yıllık dönemde başkan yardımcılığı ve 1954-1955 iki yıllık dönemde Yugoslav federal parlamentosu başkanlığı yapmıştır. 1957’de Yugoslav parlamento heyetinin İngiliz ve Fransız parlamentolarına yaptığı bir gezi sırasında Fransa’da aniden ölmüştür.

Bahsini ettiğimiz Moša Pijade’nin 1949’da Üsküp’te “За прашањето на Балканската Федерација” yani “Balkan Federasyonu Meselesi Üstüne” ismiyle yayınlanan bir yazısını Türkçeye aktarmaya çalışarak okuyucumuza bir fikir sunmak niyetindeyiz;

Özgün Adı:

Моша Пијаде, “За прашањето на Балканската Федерација”, Скопје 1949.

Çeviri:

Moša Pijade, Balkan Federasyonu Meselesi Üstüne, Üsküp 1949.

İkinci Dünya Savaşı’nın Balkan Yarımadası’ndaki önemli sonuçlarından biri köklü değişimler ve Balkan devletleri arasındaki ilişkilerde yaşanan değişimlere sebep olmasıdır. Savaş sırasında bile Yugoslavya, beş Yugoslav halkının altı eşit devlet biriminde oluşturduğu bir federasyon olarak yeni bir devlet tipi, demokratik bir halk devleti haline geldi. Arnavutluk da Yugoslavya’dan gelen yardıma güvenerek aynı yönde gelişiyordu. Kızıl Ordu, Romanya ve Bulgaristan’ın kurtuluşunu getirmiş ve bu ülkelerdeki demokratik unsurların zaferini sağlamış ve Yugoslavya’nın yeni siyasi ve sosyal düzeni örneği olarak kendilerinin bir ulus-devlet olarak organize etmelerine yardımcı oldu. Yunanistan haricinde Balkan ülkeleri böylelikle emperyalist sistemden kopmuş, Batı’dan gelen baskılara karşı kendilerini güvence altına almış, kendi kaderlerinin efendisi olmuşlardır.

Balkan hükümdarlarının hırslarının alevlenmesi ve egemen Balkan burjuvazisinin halk çıkarlarına ihanet hizmeti sayesinde, bir zamanlar olduğu gibi, emperyalistlerin Balkan devletlerini birbirine düşürme olasılığı ortadan kalktı. Böylelikle Balkan devletlerinin en yakın kardeşçe işbirliği ve halklarının yakın dostluğu için tüm koşullar yaratılmış, ortak ekonomik, kültürel ve sosyal kalkınma çabalarına geniş bir alan açılmıştır. Balkan halklarının, ayrılıkçılıkları ve çeşitli emperyalistlerin kör maşası olan sevilmeyen rejimleri nedeniyle, emperyalistler pahasına uluslararası çatışmalara ve Balkan halklarının çöküşüne itildiği geçmişte yaşanan zor deneyimler, demokratik güçlerin zaferinden sonra, Balkan halklarının yakınlaşması için tüm koşulların yaratılmasına katkıda bulundu.

Geçmiş Yazılar

Comments are closed.