Tarihi Yarimada

29 Kas 2011

Sivil İtaatsizlik ve Türkiye örneği

Yazar: HÜSEYİN RAŞİT YILMAZ

“ Sivil İtaatsizlik “ dünyanın pek çok  yerinde 19. asırdan beri değişik biçimlerde kendini gösteren ve – çoğunlukla- uygulayıcılarının taleplerini şaşırtıcı bir şekilde elde etmeleriyle sonuçlanan pasif bir direniş biçimidir.  Her ne kadar  sivil itaatsizlik kavramının temelleri bazı kaynaklarda milattan önceki yıllara dek götürülse de sivil itaatsizliğin ( civil disobidience) modern dönemde ki fikir babası ve ilk eylemcisi Henry David Thoreau’dur. 1817-1862 yılları arasında yaşayan Thoreau’nun klasik liberal söylemin ötesine taşan söylemi dikkat çekicidir. “Sivil İtaatsizlik “ kitabında klasik liberal kabul olan “ En iyi hükümet en az yönetendir.” ifadesini “ En iyi hükümet yönetmeyen hükümettir.” şeklinde formülize etmiştir. Thoreau’nun teorisyenliğine eylemciliği de eklemesi ABD-Meksika Savaşı (1846-1848) sırasında gerçekleşmiştir. Savaşın finansmanını karşılamak için ek vergi talep eden hükümetin bu isteğine karşı çıkmış ve vergi vermeyi reddetmiştir. Sivil İtaatsizliğin modern dönemde ki ilk örneği sayılan bu olay sonrasında hapse konulan Thoreau yakınlarının kefaletini ödeme  isteklerini de kabul etmemiştir. Bu noktada Thoreau’nun hem “Sivil İtaatsizlik” eserinde hem de bizzat sergilediği pasif direnişle anılan eylem türünün kıstaslarını belirlediği söylenebilir. Tamamını oku. »

13 Kas 2011

Türk Milliyetçileri ve Hassasiyetlerdeki Öncelikler

Yazar: İKBAL VURUCU

Bir Sorun Tespiti

Türk milliyetçiliği siyasi alandaki değişken gücüne göre simetrik olmayan derecede güçlü bir toplumsal etki alanına sahiptir. Bu etki farklı boyutlarda tezahür edebilme imkânına da maliktir. Etki ve güç arasındaki orantısızlık Türk milliyetçiliğinin tarihsel derinlikte anlamını bulan harekete geçirici meta-fizik güç kaynaklarına bağlıdır. Bu gücün harekete geçişi için belirli bir zaman ve mekân şartı söz konusu değildir. Zorunluluk milliyetçiliğin bizatihi kendisini yaratan “millet” denen sosyolojik olgunun varoluşu noktasında kendiliğinden doğan davranış örüntüleridir.

Sözünü ettiğimiz kendiliğinden davranış biçimleri modern kitle iletişim araçları vasıtası ve diğer farklı “algı yönetimi” teknikleri ile manipülasyona uğratılarak tepkinin kaynağı yönlendirilebilmektedir. Bazen bir takım kavramlar ve ifadeler duygusal nitelikli anlık tepkilere neden olabilmektedir. “Bölünme” bugün Türk milliyetçilerini kendiliğinden harekete geçirebilme kapasitesine sahip kavramlardan biridir.

Tamamını oku. »

4 Kas 2011

Yeni Türkiye’nin Yeni Demokrat Düşünce Biçimi

Yazar: İKBAL VURUCU

Günümüz iktidar mücadeleleri artık fiziki denetimden veya şiddetten ziyade zihinsel iktidar biçimleriyle kurulmaktadır. Bunun için de hegemonyanın en etkili ve güçlü unsuru mesabesinde “kavramlar” etkin şekilde kullanılmaktadır. Kavram despotizminin düşünce planında işlerliği söz konusu kavramın tekabül ettiği anlam ve işlevinin dışında bir araçsallaştırmaya maruz kalmasıyla mümkün kılınmaktadır: Demokra(si)tlık gibi.

Hiçbir birey salt “kendi” olarak toplumsal ilişkilerde rol almaz. Taktığı maskeler aracılığıyla ilişkiler siteminde kendi konumu belirler. Fakat artık maskeler bile aşılmıştır. Sihirli, büyüleyici, otorite ve şiddeti özünde taşıyan kavramlarımız daha tesirli. Demokrasi, barış, özgürlük, AB, çağdaşlaşma, çok kültürlülük, hoşgörü vs.

Tamamını oku. »

29 Eki 2011

Bu da gelir, bu da geçer…

Yazar: AFŞİN SELİM

Ben bu yazıyı yazarken ve siz bu yazıyı okurken, cılız bedeni enkaz altında kalmaktan kurtulan o çocuk, depremin uğultusunu işitmeye devam edecek kulaklarında, yağmur damlacıkları sızacak vücuduna, belki oyuncak da gönderirler diye bekleyecek, olanı biteni anlamaya çalışacak, endişeyle soracak sıkı sıkıya sarıldığı annesine: “Şimdi de soğuktan mı öleceğiz?”

Bakalım, bu depremden hangi dersleri çıkaracağız… Konum itibariyle, deprem bölgesinde yaşadığımız, depreme alışmak mecburiyetinde olduğumuz, sarsıntı günlerinin kaosunda bilhassa hatırlatılır insanımıza, sonra bir sürü komplo teorisi, teknotik saldırı ve saire… Herhalde kontrol edemedikleri bir kıyamet kaldı ellerinde?

Tamamını oku. »

26 Eki 2011

Türk Milliyetçiliği Hatırlayarak Varolabilir

Yazar: HÜSEYİN RAŞİT YILMAZ

“Hakiki Türklerde zulmetme damarı yoktur.” diyor bir İslam alimi. Pek isabetli pek sarsıcı bir tespit. Fıtraten ve harsi kabuller bakımından “zulmetmeye” karşı bir davranış biçiminin milletimizin temel vasıflarından olduğunu, bir hakkın teslimi kabilinden, ortaya koymak gerek. Denilebilir ki; binlerce yıldır kanla yoğrulan coğrafyalarda varlığını devam ettirmiş bir milletin, hem de anılan zaman diliminin ekseriyetinde hükümran olmuşken “zulmetme” den azade olması mümkün müdür? El-cevap: mümkündür. Zira bahsi olunan mesele Türk’ün yalnız bir etnisite adı olma halinden, bereketlenip taşarak kamil bir insan prototipine dönüşmesi ve elan bu hali bir şekilde devam ettirme iradesini hesaba katarak değerlendirilmelidir. Zihnimizdeki “Türk” algısını ufacıkta olsa ifade ettikten sonra esas meseleye odaklanabiliriz.

Tamamını oku. »

18 Eki 2011

Devleti Âliye’yi bitiren illet: Başarı hastalığı

Yazar: İSKENDER ÖKSÜZ

Osmanlı’nın değişen Avrupa’ya geç uyanması, Avrupa’dan önemli bir şeylerin çıkacağına inanmamasındandır.

“Devleti Âliye” aslında dünyadaki tek devlet demektir. Diğerleri onun seviyesinde değildir. Nitekim klasik dönemde Büyük Türk (Grand Turk) ikili anlaşma yapmaz. Tek taraflı “ahidname” verir.

Osmanlı altı asır yaşadı. Böyle bir ömür, Avrupa’da başka hiçbir hanedana nasip olmamıştır.  Bu olağanüstü performansa, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi”nin yazarı Mehmet Genç, “Osmanlı problematiği” adını veriyor ve “Devleti Âliyeyi Ebed Müddet”in ekonomi politikalarını araştırıyor.

Tamamını oku. »

13 Eki 2011

“Hepimiz Artin Penik’iz” diyebilmek

Yazar: HÜSEYİN RAŞİT YILMAZ

“Mesele” bizler için lügat manasından pek ötelerde, derin anlamlar barındıran ve tarihi referansları muhkem bir kavramdır. “Mesele sahibi olmak”  başlı başına bir varlık sebebi, bu varlık sebebinin altını doldurmakta yaşam kaynağıdır bizler için. Nasıl formülize edilirse edilsin “mesele sahibi olmak” zalim ile mazlum ilişkisinde mazlumdan yana taraf olmaktır. Taraf olmanın bir anlam taşıması da ancak taraf olanın kudret sahibi olmasıyla mümkündür. Bu babda denilebilir ki: milletimiz adına arzu ettiğimiz güzel gelecek yalnız milletin menfaati için değil, milletin taraf olduğu meselelerde tavrının belirleyici olabilmesi içindirde. İşte bu düşünce yapısı Türk’ü sıradan bir etnisite olmaktan çıkarıp evrensel iddia sahibi bir millet yapmaktadır. Türk’ün sıradanlaşarak, etnisitenin, ırkın dar kalıplarına girmesi Türk’ün binlerce yıllık birikimini yok sayarak Türklüğünden kaybetmesi anlamını taşır. Türk’ün evrensel iddiasını ve meselesini görmezden gelerek Türkçülük yaptığını iddia edenlerin hali kendileri için bireysel bir yanlışlık olarak tanımlanabilirse de millet için bir trajedidir. Erol Güngör’ün kadim dostu Dündar Taşer’e Tamamını oku. »

13 Eki 2011

Terörist Breivik’in Türkiye’deki Muadilleri Kim?

Yazar: İKBAL VURUCU

Geçen haftanın en çok konuşulan olaylarından biri Norveç’te meydana gelen katliamdı. Adı, Anders Behring Breivik. 32 yaşında ve bir Norveçli. Oslo’daki bombalı saldırının ve Utoeya Adası toplu katliamının faili. Bu olay Türkiye’de sağlıklı analizlerden ziyade bu katilin zihniyetinin farklı bir versiyonu olarak “düşman”ın sınırlarını çizen ve kim olduğunu tanımlayan yorumlara sebep oldu.

Katilin siyasi kimliğinden, Norveç katliamının sunuluş biçimine kadar bir dizi algılama ve bize yansıtış niteliği üzerinde durulması gerekir. Bu olay, Türkiye’deki potansiyel tehlike olan zihniyetin kaynağını göstermesi açısından önemli. Olayın tarihsel, kültürel ve ekonomik nedenleri öncelenerek bir yorum geliştirmektense aynı Breivik tarzı kin ve nefret suçlarını teşvik edici bir dilin yaygın olarak kullanılması dikkatimizi çekti.

Tamamını oku. »

5 Eki 2011

Osmanlı nasıl yükseldi, neden çöktü?

Yazar: İSKENDER ÖKSÜZ

Bir ömrün adandığı soru:

Mehmet Genç, cevabı mutlaka bulmaya kararlı bir bilim adamı hüviyetiyle soruyor: Avrupa, kuruluş ve yükseliş devirlerinde Osmanlı’dan daha güçlü idi. Nüfusta güçlüydü, üretimde güçlüydü. Buna rağmen ve Avrupa devletleri sık sık Haçlı bayrağı altında birlikte hareket ettikleri halde Osmanlı, Avrupa aleyhine nasıl başarıyla büyüdü?

Fikir dağarcığımız henüz lise münazarası seviyesindeyken “Osmanlı niçin yıkıldı” sorusu sık sık karşımıza çıkardı. “Gerici oldukları için”den, “demokrasi olmadığı için”e kadar, her biri bir öncekinden saçma ve bazıları da “endüstrileşmedikleri için” gibi daha az saçma birçok cevabı vardı bu sorunun. Emin Oktay’ın dışında da biraz tarih okumuş olmanın avantajıyla ben şöyle düşünürdüm: Bunun cevabını bulmamız şart; Türkiye Cumhuriyeti’ni yaşatabilmek için. Fakat daha önce başka bir soruya da cevap vermeliyiz… Osmanlı İmparatorluğu nasıl altı asır yaşadı?

Tamamını oku. »

5 Eki 2011

Olacak ama…

Yazar: HÜSEYİN RAŞİT YILMAZ

Dünya hızla değişiyor. Ve bu değişim önemli bir özelliği seçenek olmaktan çıkarıp iddia sahibi ülkeler için bir zorunluluk haline getirmekte. O özellik:  zamanın ruhunu okuyabilmektir. Soğuk savaş sonrasında önümüzde açılan yollardan yeterince yararlandığımızı söyleyemeyiz. Ama şunu da kabul etmemiz gerekir ki: çok daha iyisini yapabilecek kaynaklara da tam anlamıyla sahip değildik. Bugün daha geniş imkanlarla ve soğuk kanlı bir şekilde önümüzü görebilecek donanıma sahibiz. Evet, belki hala her şey dört dörtlük değil ama dünden çok daha ilerdeyiz ve yarın daha da ileride olacağız..

Geçen günlerde gazetelere yansıyan bir olay bu bakımdan hem dikkat çekici hem de umut vericidir. Karadağ Cumhuriyeti’nin Adriyatik Denizi kıyısında ki küçük bir kasabasında gerçekleştirilen nüfus sayımında ilk defa 104 kişi kendisini “Türk” olarak kaydettirmiş. Yüzyıllardır orada yaşayan ve yeni nesilleri Türkçe’yi unutmuş olan bu insanlar, kendilerini deşifre etmekten kaçınmışlar uzun yıllar. Tamamını oku. »

« 1 ... 21 22 23 24 25 26 »